مدل ارزان یا پریمیوم؟ قانون تصمیم برای هر کار

جواب کوتاه به سؤال «مدل ارزان یا گران»: با رده‌ی اقتصادی فکر کن و پیش‌نویس بزن، نسخه‌ی نهایی را به رده‌ی استاندارد بده و پریمیوم را فقط برای کاری نگه دار که اشتباهش گران تمام می‌شود یا فقط همان مدل از پسش برمی‌آید. قاعده‌ی عددی‌اش: در چراغ ده تلاش با مدل اقتصادی تقریباً هم‌قیمت دو تلاش با مدل استاندارد است و چندین برابر ارزان‌تر از دو تلاش با پریمیوم. این مقاله همین قانون را برای چت، عکس و ویدیو با قیمت به اعتبار و تومان و پنج مثال واقعی پیاده می‌کند. قیمت‌ها تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵؛ هر اعتبار با نرخ امروز حدود ۲٬۶۰۰ تومان.

سه رده، نه دو قیمت

چراغ هر مدل را در یکی از سه رده می‌گذارد: اقتصادی، استاندارد و پریمیوم. دکمه‌ی «راهنما» کنار انتخابگر مدل (از ۱۲ مهر) رده‌ی هر مدل فعال را با نقاط قوت، ضعف و هزینه‌اش نشان می‌دهد. سؤال «ارزان یا گران» را به سه گزینه تبدیل کن؛ رده‌ی وسط جواب اکثر کارهای روزمره است. (اگر فرق مدل و اپ را نمی‌دانی، اول مدل هوش مصنوعی چیست را بخوان.)

فاصله‌ی قیمت رده‌ها فقط «کیفیت» نیست؛ گاهی توانایی است. مدل اقتصادی عکس تصویر مرجع نمی‌گیرد، مدل‌های ارزان ویدیو صدا نمی‌سازند و مدل اقتصادی چت در استدلال چندمرحله‌ای ضعیف‌تر است. این نُه مدلی است که مقاله با آن‌ها حساب می‌کند؛ عدد به‌روز هر مدل در صفحه‌ی مدل‌ها و قیمت‌ها است.

نکته‌ی عددی که تصمیم‌های بعدی را شکل می‌دهد: در هر سه نوع کار، فاصله‌ی ارزان‌ترین تا گران‌ترین رده حدود ۲۰ تا ۴۰ برابر است؛ Claude Opus 5.5 چهل برابر GPT-6 Luna و Nano Banana Pro بیش از بیست برابر Recraft 4.1 Flash. فاصله‌ی اقتصادی تا استاندارد خیلی کمتر است، پس یک پله بالا رفتن معمولاً ارزان است و دو پله گران.

جدول تصمیم: مدل ارزان یا گران برای هر نوع کار

قبل از انتخاب مدل سه سؤال بپرس: این کار چیست (پیش‌نویس، نسخه‌ی نهایی، تولید انبوه یا کار حساس)؟ اشتباهش چقدر خرج دارد؟ چند بار تکرار می‌شود؟ جواب این سه سؤال رده را تعیین می‌کند، نه قیمت تک‌مدل.

پیش‌نویس: ارزان، چون کسی نمی‌بیند

پیش‌نویس جایی است که اشتباه هزینه ندارد؛ فقط یک تلاش دیگر لازم است. بیست ایده‌ی کپشن با GPT-6 Luna چند ده تومان است و پنج ترکیب‌بندی برای بنر با Recraft 4.1 Flash هفت اعتبار، با نرخ امروز حدود ۱۸٬۰۰۰ تومان. وقتی ایده را پیدا کردی، همان پرامپت را یک پله بالا می‌بری.

نسخه‌ی نهایی: استاندارد، پریمیوم فقط اگر لازم شد

رده‌ی استاندارد برای نسخه‌ای که منتشر می‌شود ساخته شده: Claude Sonnet 5.5 برای متن، GPT Image 2.5 Flare برای عکس، Kling 3.0 Standard برای کلیپ. اگر چیزی کم داشت که با پرامپت درست نمی‌شد، همان کار را به پریمیوم بده. برعکسش نرو: کسی که با پریمیوم شروع می‌کند معمولاً پایین نمی‌آید.

تولید انبوه: هزینه‌ی هر واحد را ضرب‌در تعداد کن

۵۰ تصویر با Nano Banana Pro ۱٬۵۰۰ اعتبار است، با نرخ امروز حدود ۳٬۹۰۰٬۰۰۰ تومان؛ همان ۵۰ تصویر با Recraft 4.1 Flash ۷۰ اعتبار، حدود ۱۸۲٬۰۰۰ تومان. انبوه را با اقتصادی بساز و فقط واحدهای شاخص (عکس اول کاتالوگ، پست پین‌شده) را با استاندارد یا پریمیوم.

کار حساس: ریسک اشتباه بزرگ‌تر از فاصله‌ی قیمت است

وقتی اشتباه میلیون‌ها تومان یا اعتبار برند خرج دارد، فاصله‌ی چند هزار تومانی بین رده‌ها بی‌معنی است. تحلیل قرارداد، بنر بیلبورد، تیزری که در نمایشگاه روی صفحه‌ی بزرگ پخش می‌شود: مستقیم پریمیوم. برای کاری که ماهی چند بار پیش می‌آید، گران‌ترین مدل در مجموع ارزان است.

حساب «هزینه‌ی اشتباه»: ده تلاش ارزان یا دو تلاش گران؟

جواب عددی: ده تلاش با مدل اقتصادی تقریباً هم‌قیمت دو تلاش با مدل استاندارد و چندین برابر ارزان‌تر از دو تلاش با پریمیوم است. برای ویدیو، کلیپ اقتصادی و استاندارد ۵ ثانیه و کلیپ پریمیوم ۴ ثانیه فرض شده، چون Veo 3.1 فقط ۴، ۶ یا ۸ ثانیه می‌سازد.

این حساب دو شرط دارد. شرط اول: ده تلاش ارزان فقط وقتی ارزان است که مدل ارزان اصلاً بتواند آن کار را انجام دهد. اگر بنر به عکس محصول خودت نیاز دارد، Recraft 4.1 Flash هر چند بار هم تلاش کند به جواب نمی‌رسد، چون تصویر مرجع نمی‌گیرد؛ آن ۱۴ اعتبار و یک ساعت وقتت هدر می‌رود. همین برای صدا در ویدیو و استدلال چندمرحله‌ای در چت صادق است. پس قبل از قاعده‌ی «ده تلاش» بپرس: «این رده این توانایی را دارد؟» جواب در دکمه‌ی «راهنما» است.

شرط دوم: وقت خودت. ده تلاش یعنی ده بار پرامپت نوشتن، منتظر ماندن و قضاوت کردن؛ برای کاری که در ساعت اداری برای مشتری انجام می‌دهی، یک تلاش استاندارد که نشست از پنج تلاش اقتصادی ارزان‌تر است. و یک تذکر صادقانه: «کار ناموفق رایگان است» یعنی وقتی ساخت به خطا بخورد اعتبار کم نمی‌شود؛ نتیجه‌ای که ساخته شده ولی به سلیقه‌ات نخورده، هزینه‌اش را داده‌ای. به همین دلیل تلاش‌های سلیقه‌ای را در رده‌ی ارزان انجام بده.

پنج مثال واقعی با عدد

۱. فروشگاه اینستاگرامی: ۳۰ کپشن در ماه

اقتصادی برای همه، استاندارد برای ده پست فروش. سی کپشن حدود ۱٬۵۰۰ کلمه است. همه‌اش با GPT-6 Luna حدود ۰٫۲ اعتبار، با نرخ امروز حدود ۵۰۰ تومان؛ با Claude Sonnet 5.5 حدود ۳٫۹ اعتبار، حدود ۱۰٬۱۰۰ تومان؛ با Claude Opus 5.5 حدود ۷٫۸ اعتبار، حدود ۲۰٬۳۰۰ تومان. ترکیب درست: پیش‌نویس سی کپشن با Luna، بعد ده کپشن پست‌های فروش را به Sonnet بده تا بازنویسی کند (حدود ۱٫۳ اعتبار). کل ماه زیر ۲ اعتبار. نکته: Opus این‌جا نه فقط گران، بلکه ابزار اشتباهی است؛ برای استدلال و پژوهش ساخته شده، نه کپشن. گران همیشه یعنی «بهتر برای کار تو» نیست.

۲. کافه: ۲۰ تصویر پست در ماه

اقتصادی برای ۱۶ پست روزمره، استاندارد برای ۴ پستی که عکس واقعی کافه را می‌خواهند. بیست تصویر با Recraft 4.1 Flash ۲۸ اعتبار است، با نرخ امروز حدود ۷۲٬۸۰۰ تومان؛ با GPT Image 2.5 Flare ۱۵۶ اعتبار، حدود ۴۰۵٬۶۰۰ تومان؛ با Nano Banana Pro ۶۰۰ اعتبار، حدود ۱٬۵۶۰٬۰۰۰ تومان. ترکیب درست: ۱۶ تصویر گرافیکی روزمره با Recraft (حدود ۲۲٫۴ اعتبار) و ۴ تصویری که باید لیوان و لوگوی واقعی کافه در آن باشد با Flare که تا ۱۶ عکس مرجع می‌گیرد (حدود ۳۱٫۲ اعتبار). جمع حدود ۵۴ اعتبار، حدود ۱۴۰٬۰۰۰ تومان؛ یک‌یازدهم نسخه‌ی تمام‌پریمیوم.

۳. آژانس: بنر کمپین اصلی مشتری

تمرین با اقتصادی، نسخه‌ی نهایی با پریمیوم. اگر مستقیم با Nano Banana Pro شروع کنی و چهار بار تا ترکیب‌بندی درست تلاش کنی، ۱۲۰ اعتبار خرج کرده‌ای، با نرخ امروز حدود ۳۱۲٬۰۰۰ تومان. راه ارزان‌تر: پنج تلاش با Recraft 4.1 Flash برای ترکیب‌بندی و رنگ (۷ اعتبار)، بعد همان پرامپت دو بار با Nano Banana Pro (۶۰ اعتبار). جمع ۶۷ اعتبار، حدود ۱۷۴٬۰۰۰ تومان، با همان کیفیت پریمیوم در نتیجه‌ی نهایی. اگر بنر عکس محصول مشتری را لازم دارد، تمرین را با GPT Image 2.5 Flare انجام بده، چون Recraft مرجع نمی‌گیرد؛ جمع حدود ۹۹ اعتبار، هنوز کمتر از چهار تلاش مستقیم با Pro.

۴. فروشگاه لباس: تیزر ۵ ثانیه‌ای برای استوری

تست ایده با ارزان‌ترین، نسخه‌ی نهایی با Kling 3.0 Standard، Veo 3.1 فقط برای کمپین با صدا. سه تست ایده با Grok Imagine Video 1.5 در ۵ ثانیه ۳۶ اعتبار است، با نرخ امروز حدود ۹۳٬۶۰۰ تومان. وقتی حرکت و زاویه مشخص شد، یک ساخت نهایی با Kling 3.0 Standard و فریم اول و آخر (لباس روی رگال، لباس روی تن): ۸۴ اعتبار، حدود ۲۱۸٬۴۰۰ تومان. جمع ۱۲۰ اعتبار. Veo 3.1 را برای تیزری نگه دار که صدای همگام و 4K می‌خواهد، مثل نمایش در فروشگاه یا کمپین اصلی: یک تیزر ۸ ثانیه‌ای ۶۴۰ اعتبار، حدود ۱٬۶۶۴٬۰۰۰ تومان، معادل حدود هفت تیزر ۵ ثانیه‌ای Kling 3.0 Standard.

۵. فریلنسر: تحلیل قرارداد ۱۵ صفحه‌ای مشتری

پریمیوم، بدون تردید. یک تحلیل هزار کلمه‌ای با GPT-6 Luna حدود ۰٫۱۳ اعتبار است، با Claude Sonnet 5.5 حدود ۲٫۶ و با Claude Opus 5.5 حدود ۵٫۲ اعتبار، حدود ۱۳٬۵۰۰ تومان. فاصله‌ی ارزان‌ترین تا گران‌ترین حدود ۱۳٬۰۰۰ تومان است؛ یک بند جاافتاده در قرارداد ممکن است چند میلیون تومان ضرر بزند. این‌جا ریسک اشتباه تصمیم را می‌گیرد: Opus، و اگر خیلی حساس است، همان قرارداد را یک بار هم به Sonnet بده و دو جواب را مقایسه کن؛ جمع حدود ۷٫۸ اعتبار، حدود ۲۰٬۳۰۰ تومان.

ابزارهای چراغ برای این تصمیم

این قانون در چراغ به ابزار تبدیل شده است؛ لازم نیست هر بار حساب کنی. همه‌ی نُه مدل بالا با یک حساب و یک اعتبار در دسترس‌اند و برای هیچ‌کدام اشتراک جدا نمی‌خری.

1. دکمه‌ی «راهنما» کنار انتخابگر (از ۱۲ مهر): مدل‌های فعال را کنار هم می‌گذارد؛ هر کدام برای چه کاری خوب است، کجا ضعف دارد، چقدر خرج دارد و در چه رده‌ای است.
2. «مقایسه‌ی مدل‌ها» کنار دکمه‌ی ساخت (از ۱۶ مهر): یک پرامپت را هم‌زمان روی تا ۳ مدل می‌سازی، مثلاً Recraft 4.1 Flash، GPT Image 2.5 Flare و Nano Banana Pro، و نتیجه‌ها را کنار هم می‌بینی. یک بار برای سبک کارت انجام بده و برای همیشه بدان کدام رده کافی است.
3. اسلایدر خانواده (از ۱۹ مهر): مدل‌های چندنسخه‌ای یک ردیف‌اند؛ Claude Sonnet 5.5 و Opus 5.5، Kling 3.0 Standard و Pro، Veo 3.1 Fast و Veo 3.1. اول با نسخه‌ی سبک‌تر پرامپت را درست کن، بعد اسلایدر را بالا ببر؛ قیمت هر نسخه روی ردیفش است.
4. قیمت قبل از ساخت: هزینه‌ی هر کار قبل از شروع به نرخ روز نشان داده می‌شود و بعد از ساخت هزینه‌ی واقعی کسر می‌شود. منوی کیفیت عکس قیمت هر کیفیت را کنار گزینه می‌نویسد (از ۲۴ مهر).
5. کار ناموفق رایگان: اگر ساخت به خطا بخورد اعتبار کم نمی‌شود، و اگر مدلی خطا بدهد چراغ خودش درخواست را اصلاح می‌کند یا از راه دیگری می‌سازد (از ۲۱ مهر). فقط ریسک سلیقه می‌ماند که با پیش‌نویس ارزان کمش می‌کنی.
6. «چند اعتبار لازم دارم؟» (از ۲۱ مهر): تعداد عکس و ثانیه‌ی ویدیوی ماه را به اعتبار و بسته تبدیل می‌کند؛ قبل از خرید می‌دانی ترکیب ماهت چقدر می‌شود.

اعتبار خریداری‌شده هیچ‌وقت منقضی نمی‌شود و اعتبار رایگان روزانه (در حد ۱۰ اعتبار) برای پیش‌نویس‌های روزانه با مدل‌های اقتصادی کافی است؛ جزئیات در راهنمای اعتبار چراغ. اگر رده‌ی اقتصادی چت را جدی‌تر می‌خواهی، مدل‌های ارزان DeepSeek و Qwen سه گزینه‌ی دیگر با قیمت نزدیک به صفر را معرفی می‌کند. و اگر مدلی که می‌خواهی در فهرست پیش‌فرض نیست، از میان بیش از ۹۴۰ مدل با یک سوئیچ مدل اختصاصی خودت را روشن می‌کنی.

سؤال‌های رایج

مدل ارزان یا گران، از کجا شروع کنم؟

از رده‌ی استاندارد برای نسخه‌ی نهایی و از اقتصادی برای پیش‌نویس. فقط وقتی اشتباه گران است یا کاری را فقط پریمیوم بلد است (عکس با مرجع دقیق، صدای همگام، استدلال پیچیده) مستقیم به پریمیوم برو.

اگر مدل ارزان نتیجه‌ی بدی داد، اعتبارم برمی‌گردد؟

اگر ساخت به خطا بخورد و نتیجه‌ای ندهد، اعتبار کم نمی‌شود. نتیجه‌ای که ساخته شده ولی به سلیقه‌ات نخورده هزینه‌اش را داده‌ای؛ به همین دلیل تکرارهای سلیقه‌ای را با مدل اقتصادی انجام بده.

رده‌ی هر مدل را کجا ببینم؟

دکمه‌ی «راهنما» کنار انتخابگر مدل، رده‌ی اقتصادی، استاندارد یا پریمیوم هر مدل فعال را با نقاط قوت و ضعف و هزینه نشان می‌دهد. قیمت هر مدل هم روی ردیفش و در صفحه‌ی مدل‌ها و قیمت‌ها است.

مدل پریمیوم همیشه بهتر است؟

نه. Claude Opus 5.5 برای استدلال پیچیده و پژوهش ساخته شده و برای کپشن اینستاگرام ابزار اشتباهی است. پریمیوم یعنی «قوی‌ترین برای کاری که ساخته شده»، نه بهترین برای هر کار.

ده تلاش ارزان واقعاً از دو تلاش گران ارزان‌تر است؟

در اعتبار بله: برای عکس، ده تلاش با Recraft 4.1 Flash ۱۴ اعتبار و دو تلاش با Nano Banana Pro ۶۰ اعتبار است. ولی فقط وقتی مدل ارزان توانایی آن کار را داشته باشد و وقت ده تلاش را هم داشته باشی.