بهترین مدل هوش مصنوعی برای نوشتن: راهنمای ۱۲ مدل چت چراغ

بهترین مدل هوش مصنوعی برای نوشتن یک اسم نیست؛ به کارت بستگی دارد. برای متن و کپی فارسی Claude Fable 5.1 و Claude Sonnet 5.5، برای قرارداد و اسناد بلند GPT-6.1 Sol و Gemini 3.1 Pro، برای چت‌بات ارزان GPT-6 Luna و Qwen3.8 27B، و برای کد Claude Opus 5.5، Grok 4.7 و DeepSeek V4.1 Flash. در این راهنما ۱۲ مدل چت پیش‌فرض چراغ را با قیمت، نقطه‌ی قوت و ضعف کنار هم می‌گذاریم تا در یک دقیقه انتخاب کنی.

مدل چت را با چه معیاری قضاوت کنیم؟

یک مدل چت را با پنج معیار بسنج: کیفیت نوشتن فارسی، قدرت استدلال، پنجره‌ی متنی، سرعت و قیمت. هیچ مدلی در همه‌ی این پنج معیار اول نیست. مدلی که برای کپی‌رایتینگ عالی است، برای تحلیل یک قرارداد ۴۰ صفحه‌ای شاید انتخاب درستی نباشد.

• نوشتن فارسی: جمله‌بندی طبیعی، نیم‌فاصله‌ی درست، لحن مناسب برند. برخی مدل‌ها متن فارسی را خوب می‌فهمند ولی خودشان خشک و ترجمه‌ای می‌نویسند.
• استدلال: توانایی حل مسئله‌ی چندمرحله‌ای؛ مثلاً مقایسه‌ی سه پیشنهاد قیمت با شرط‌های مختلف و رسیدن به یک توصیه.
• پنجره‌ی متنی: این‌که مدل چقدر متن را یک‌جا می‌تواند بخواند و در ذهن نگه دارد. برای خلاصه‌ی کتاب و PDF مهم است. (تعریف کامل در واژه‌نامه‌ی هوش مصنوعی.)
• سرعت: برای چت‌بات پشتیبانی چند ثانیه هم زیاد است؛ برای پژوهشی که شب می‌خوانی، مهم نیست.
• قیمت: در چراغ هر مدل قیمت ثابتی به اعتبار دارد؛ ۱ اعتبار یک سنت دلار است و با نرخ امروز حدود ۲٬۶۰۰ تومان.

چراغ مدل‌ها را در سه رده می‌گذارد: اقتصادی، استاندارد و پریمیوم. رده را دکمه‌ی «راهنما» کنار انتخابگر مدل نشان می‌دهد، همراه با این‌که هر مدل برای چه کاری خوب است و کجا ضعف دارد. اگر هنوز نمی‌دانی مدل دقیقاً چیست و با اپ چه فرقی دارد، اول مدل هوش مصنوعی چیست را بخوان.

جدول کامل ۱۲ مدل چت چراغ

این ۱۲ مدل به‌صورت پیش‌فرض در انتخابگر چت روشن‌اند. قیمت‌ها تقریبی و برای ۱٬۰۰۰ کلمه‌ی جواب است؛ متن ورودی هم حساب می‌شود. قیمت‌ها تا ۱۹ مهر ۱۴۰۵؛ عدد دقیق و به‌روز هر مدل در صفحه‌ی مدل‌ها و قیمت‌ها است.

سه نکته درباره‌ی جدول. اول، رده را راهنمای چراغ تعیین می‌کند و همیشه با قیمت یکی نیست؛ Grok 4.7 پریمیوم است ولی از Claude Sonnet 5.5 ارزان‌تر. دوم، فاصله‌ی قیمت واقعاً زیاد است: ۱٬۰۰۰ کلمه با GPT-6 Astra Pro صد برابر GPT-6 Luna خرج دارد. سوم، کار ناموفق اعتبار کم نمی‌کند و قیمت تقریبی را قبل از ارسال می‌بینی؛ پس امتحان‌کردن یک مدل تازه ریسکی ندارد.

کدام را کی انتخاب کنم؟

جواب کوتاه: کار را اسم ببر، نه مدل را. پایین، هفت کار رایج کسب‌وکارهای ایرانی و مدل مناسب هر کدام آمده است.

کپی‌رایتینگ و متن فارسی برند

Claude Fable 5.1 برای نسخه‌ی نهایی، Claude Sonnet 5.5 برای کار روزمره. مثال: فروشگاه اینستاگرامی لباس هر هفته ۱۰ کپشن می‌خواهد. پیش‌نویس و ایده‌ها را با Claude Sonnet 5.5 بگیر، بعد پنج کپشن منتخب را به Claude Fable 5.1 بده تا لحن را روان و فروشنده کند. Fable برای ترجمه‌ی روان به فارسی و سناریو هم بهترین گزینه‌ی فهرست است، ولی برای کار روتین گران است.

قرارداد و اسناد بلند

GPT-6.1 Sol اول، Gemini 3.1 Pro دوم. آژانس املاکی که قرارداد ۴۰ صفحه‌ای را می‌خواهد بند به بند بررسی کند، با GPT-6.1 Sol هم دقت خوب می‌گیرد هم قیمت استاندارد. اگر تصمیم مالی سنگینی پشت متن است، همان سند را یک بار هم به GPT-6 Astra Pro بده؛ گران‌تر است ولی برای تحلیل مالی و استراتژی ساخته شده.

خلاصه‌ی کتاب، PDF و پژوهش

Gemini 3.1 Pro. پنجره‌ی متنی خیلی بزرگش برای این است که یک PDF سنگین را کامل بخواند و خلاصه‌ی ساخت‌یافته بدهد. فقط حواست باشد گاهی جواب طولانی می‌دهد؛ در پرامپت سقف کلمه بگذار. گزینه‌ی اقتصادی: Qwen3.8 Flash که برای تحلیل PDF سنگین و حتی ویدیو و نمودار خوب است، اما لحن ادبی فارسی‌اش ضعیف‌تر است.

چت‌بات و پشتیبانی مشتری

GPT-6 Luna یا Qwen3.8 27B. برای چت‌بات پشتیبانی سایت فروشگاهی که روزی صدها سؤال تکراری می‌گیرد، قیمت و سرعت از همه چیز مهم‌تر است. Qwen3.8 27B تقریباً رایگان است و پاسخ آنی می‌دهد، ولی زمینه‌ی محدودتری دارد و در استدلال چندمرحله‌ای ضعیف‌تر است. GPT-6 Luna با ۰٫۱۳ اعتبار برای هر ۱٬۰۰۰ کلمه کمی گران‌تر و در دسته‌بندی و خلاصه قوی‌تر است.

برنامه‌نویسی و دیباگ

بسته به اندازه‌ی پروژه سه انتخاب داری. برای کدبیس بزرگ و استدلال خیلی پیچیده Claude Opus 5.5؛ برای رفع باگ روزمره Claude Sonnet 5.5؛ برای پروژه‌های بزرگ نرم‌افزاری و دیباگ خودکار Grok 4.7. اگر بودجه محدود است، DeepSeek V4.1 Flash با ۰٫۱۶ اعتبار پاسخ فنی ارزان با زمینه‌ی خیلی بلند می‌دهد، به شرطی که پرامپت شفاف بنویسی. Gemini 3.8 Flash هم برای مهندسی نرم‌افزار و اتوماسیون ایجنت‌ها گزینه‌ی خوبی با قیمت پایین است.

تحلیل مالی و تصمیم استراتژیک

GPT-6 Astra Pro. وقتی مسئله چندمرحله‌ای است و اشتباه گران تمام می‌شود (مثلاً مقایسه‌ی سه سناریوی قیمت‌گذاری برای سال بعد)، گران‌ترین مدل فهرست به صرفه است. برای کار معمولی سراغش نرو.

ترجمه و ویرایش

سه سطح: Qwen3.8 27B برای ترجمه و ویرایش فارسیِ فوری و تقریباً رایگان؛ Gemini 3.8 Flash برای ترجمه و ویرایش متن بلند؛ Claude Fable 5.1 وقتی ترجمه باید مثل متن اصلی روان و ادبی باشد.

قانون هزینه: پیش‌نویس ارزان، نسخه‌ی نهایی گران

یک قانون ساده بیشتر هزینه‌ی چت را نصف می‌کند: با مدل اقتصادی فکر کن و پیش‌نویس بزن، با مدل پریمیوم فقط یک بار صیقل بده. حساب کنیم. یک مقاله‌ی ۱٬۰۰۰ کلمه‌ای برای وبلاگ می‌خواهی و معمولاً پنج دور رفت‌وبرگشت لازم دارد.

• پنج دور با GPT-6 Luna: حدود ۰٫۶۵ اعتبار، با نرخ امروز حدود ۱٬۷۰۰ تومان.
• یک دور بازنویسی نهایی با Claude Fable 5.1: حدود ۱۳ اعتبار، با نرخ امروز حدود ۳۳٬۸۰۰ تومان.
• جمع: حدود ۱۳٫۶۵ اعتبار. اگر همان پنج دور را از اول با Claude Fable 5.1 می‌زدی، حدود ۶۵ اعتبار یعنی با نرخ امروز حدود ۱۶۹٬۰۰۰ تومان می‌شد.

اعتبار رایگان روزانه (در حد ۱۰ اعتبار) هم برای مدل‌های اقتصادی سخاوتمندانه است: با GPT-6 Luna ده‌ها جواب بلند می‌گیری بی‌آن‌که اعتبار خریداری‌شده‌ات دست بخورد. اول از اعتبار رایگان خرج می‌شود، بعد از خریداری‌شده؛ و اعتبار خریداری‌شده هیچ‌وقت منقضی نمی‌شود.

حافظه و پیوستگی در چت چراغ

مدل عوض می‌کنی، حافظه‌ات همراهت می‌آید. در چراغ یک صفحه‌ی «حافظه‌ی من» داری: متنی قابل ویرایش که در همه‌ی چت‌ها، با هر مدلی، همراه توست. اسم برند، لحن دلخواه، مخاطب و خط قرمزها را یک بار بنویس و دیگر در هر پرامپت تکرار نکن.

• در چت بنویس «یادت باشه …» و همان لحظه ذخیره می‌شود؛ در استودیو و در ربات تلگرام.
• سوئیچ «از گفتگوهایم خودکار یاد بگیر» را روشن کن تا چراغ خودش نکته‌ها را از چت‌های قبلی یادداشت کند.
• حافظه‌ی دستیار قبلی‌ات را از ChatGPT، Claude یا Gemini بچسبان و منتقل کن.
• چت جدید ۱۰ پیام آخر چت‌های دیگر ۴۸ ساعت اخیر را می‌بیند؛ بین مدل‌ها بدون توضیح دوباره جابه‌جا می‌شوی.

جزئیات را در راهنمای حافظه در چراغ بخوان. دو ابزار دیگر هم انتخاب را آسان می‌کند: «مقایسه‌ی مدل‌ها» که یک متن را هم‌زمان روی تا ۳ مدل می‌فرستد و جواب‌ها را کنار هم می‌گذارد، و اسلایدر خانواده‌ها که مثلاً Claude Sonnet 5.5 و Claude Opus 5.5 را در یک ردیف می‌گذارد تا با یک حرکت نسخه‌ی سبک‌تر یا قوی‌تر را انتخاب کنی. اگر فقط سه خانواده‌ی بزرگ را می‌خواهی رو در رو ببینی، مقایسه‌ی GPT، Claude و Gemini را بخوان.

و اگر مدل دلخواهت در این ۱۲ مدل نیست: ۳۵۱ مدل چت و نوشتن در چراغ هست. در انتخابگر مدل، سوئیچ هر مدل را روشن کن؛ به «مدل‌های من» اضافه می‌شود، ترتیبش را خودت تعیین می‌کنی و قیمتش روی همان ردیف دیده می‌شود.

سؤال‌های رایج

بهترین مدل هوش مصنوعی برای نوشتن فارسی کدام است؟

برای نسخه‌ی نهایی و کپی‌رایتینگ Claude Fable 5.1 و برای کار روزمره Claude Sonnet 5.5. برای ویرایش سریع و ارزان فارسی، Qwen3.8 27B تقریباً رایگان است.

ارزان‌ترین مدل چت برای چت‌بات کدام است؟

Qwen3.8 27B تقریباً رایگان است و پاسخ آنی می‌دهد. اگر کیفیت دسته‌بندی و خلاصه مهم‌تر است، GPT-6 Luna با حدود ۰٫۱۳ اعتبار برای هر ۱٬۰۰۰ کلمه.

قیمت چت در چراغ چطور حساب می‌شود؟

هر مدل قیمت ثابتی به اعتبار دارد که با تقریب برای ۱٬۰۰۰ کلمه‌ی جواب اعلام می‌شود؛ متن ورودی هم حساب می‌شود. قبل از ارسال قیمت تقریبی را می‌بینی، بعد از جواب هزینه‌ی واقعی کسر می‌شود و کار ناموفق رایگان است.

کدام مدل برای خلاصه‌ی PDF بهتر است؟

Gemini 3.1 Pro به‌خاطر پنجره‌ی متنی خیلی بزرگ. گزینه‌ی اقتصادی Qwen3.8 Flash است.

آیا می‌توانم مدلی را که در فهرست نیست روشن کنم؟

بله. ۳۵۱ مدل چت در چراغ هست؛ در انتخابگر مدل سوئیچ هر مدل را روشن کن و به «مدل‌های من» اضافه می‌شود.